Post

DE ZIN EN ONZIN VAN GLUTEN

De zin en onzin van gluten

Hoe zit het nu eigenlijk met gluten, tarwe en de steeds vaker voorkomende glutenintolerantie? Is het een hype, is er echt iets aan de hand met gluten, of misschien wel met ons lichaam of met onze tarwe? En wat zijn dat eigenlijk gluten?

Wat zijn gluten eigenlijk?
Gluten (van het Latijnse gluten, lijm) is de naam van een groep eiwitten die voorkomen in de zaden van sommige granen en graanproducten. Gluten is onder meer aanwezig in tarwesoorten zoals tarwe, durum, spelt, rogge en gerst. Alternatieven zoals wilde rijst, boekweit, quinoa, amarant, sojabonen en zonnebloempitten bevatten geen gluten.

Wat is de toepassing van gluten?
Gluten zijn niet wateroplosbaar en wordt door de plant opgeslagen als reservevoedsel voor de kiemplant. Verder spelen gluten ook een belangrijke rol bij het broodbakken. Bij het kneden van brooddeeg vormen de gluteneiwitten een netwerk in het deeg, dat resulteert in een elastisch en stevig deeg. Hierdoor krijg je een luchtig brood dat mooi zijn vorm behoudt.

Glutenintolerantie en glutensensitiviteit
Belangrijk om te weten dat er een groot verschil is tussen mensen met glutenintolerantie (Coeliakie genaamd) en glutensensitiviteit.

Glutenintolerantie is een auto-immuunziekte, waarbij je lichaam een reactie opwekt in de dunne darm, door de aanwezigheid van gluten. Deze reactie beschadigt de darmvlokken in de dunne darm. Hierdoor neemt je lichaam voedingsstoffen slechter op, met als gevolg klachten zoals, buikpijn, winderigheid, hoofdpijn, … Indien je aan coeliakie lijdt, is een glutenvrij dieet noodzakelijk, zodat de darmwand niet blijvend beschadigd geraakt. Over de oorzaak van coeliakie is nog heel wat onduidelijkheid. Wat wel geweten is, is dat de genetische voorgbeschiktheid een belangrijke rol speelt.

Glutensensitiviteit (glutenovergevoeligheid): Bij wie gevoelig op gluten reageert, maar niet gediagnosticeerd is met coeliakie, zullen de darmvlokken in de dunne darm niet aangetast worden. De klachten zijn niet zo heftig als bij coeliakie, dit resulteert zich eerder in lichte diarree, buikkrampen of een opgeblazen gevoel. Of de klachten door gluten veroorzaakt worden is niet helemaal duidelijk evenmin als hoe de klachten in het lichaam ontstaan. Overgevoeligheid voor gluten of glutensensitiviteit is niet makkelijk aantoonbaar door testen, het is een conclusie die getrokken wordt indien mensen met klachten gedurende een bepaalde tijd gluten mijden en daardoor bepaalde klachten niet meer hebben.

De ontwikkeling van tarwe doorheen de jaren
Door de continue ontwikkeling van granen door de jaren heen zijn er vele verschillende soorten ontstaan, waarbij sommige ook meer en minder gluten bevatten. Zo is de tarwe die de dag van
vandaag massaal gekweekt en geteeld wordt, niet te vergelijken met bijvoorbeeld eenkoorn. Eenkoorn is een oergewas en werd al vele duizenden jaren geleden geproduceerd. Eenkoorn onderscheidt zich ten opzichte van klassieke tarwe doordat het rijk is aan eiwitten, onverzadigde vetzuren, antioxidanten en spoorelementen (zoals zink en ijzer). Al deze factoren dragen bij aan de uitstekende voedingseigenschappen van het gewas. Zo zal eenhoorn ook minder gluten bevatten ten opzichte van de klassieke tarwe, al bevat eenkoorn zeker ook gluten.

De mythes rond gluten
Aangezien er heel wat cowboyverhalen de ronde doen rond gluten, nemen we de belangrijkste stellingen samen onder de loep.

Glutenvrij eten is voor iedereen gezonder
Helaas is dit een mythe. Indien je alle tarwe en granen gaat mijden kan dit zelfs nefast zijn omdat dit kan leiden tot een zeer eentonig voedingspatroon en een tekort aan bijvoorbeeld vitamine B en E. Indien het noodzakelijk is om medische redenen, is het belangrijk om hiervoor advies te vragen aan een specialist of diëtist.

Glutenvrij eten is niet lekker
Dit is gelukkig ook een mythe. Je kan zeker en vast vele glutenvrije alternatieven vinden of zelf maken, denk hierbij bijvoorbeeld een lekkere quinoasalade of een boekweitsalade. Zo hebben wij binnen ons gamma ook steeds een aanbod voor iedereen die geen gluten verdraagt of eens een glutenvrije salade wenst te proeven. In de herfst kan je onze heerlijke red quinoa pumpkin komen proeven of de red rice quinoa salad is ook zeker een aanrader (deze is zelfs helemaal allergenenvrij).

Van gluten word je dik
Ook dit is weer een mythe die zeer veel de ronde doet, maar dus absoluut niet waar is. Van te veel calorieën daarentegen word je wel dik. Meer nog, in sommige glutenvrije producten zitten soms nog meer calorieën of suikers om ze wat meer smaak te geven.

Gluten zijn slecht voor je
Op zich is er niets ongezond aan gluten, tenzij je overgevoelig bent aan gluten of aan coeliakie lijdt, maar anders is er absoluut geen enkele noodzaak om deze te schrappen of te mijden in je voedingspatroon.

Conclusie
Het is niet nodig om zomaar gluten te mijden als hier geen aanleiding toe is. Het is wel belangrijk om steeds voldoende variatie in je voedingspatroon te brengen én je dagelijkse portie groenten binnen te hebben. Laten we duidelijk zijn dat volle, biologische granen een absolute meerwaarde kunnen zijn.